Skazanie bez przeprowadzenia rozprawy (art. 335 k.p.k.)

Czym jest skazanie bez rozprawy?

Skazanie bez rozprawy to instytucja prawa karnego uzasadniona przez ustawodawcę koniecznością przyspieszenia postępowania, a w konsekwencji jego odformalizowaniem w niektórych okolicznościach.

Z uzasadnienia przepisów dowiadujemy się, że jednym z zadań instytucji skazania bez przeprowadzania rozprawy jest racjonalne usprawnianie postępowania karnego, uczynienie go bardziej skutecznym oraz szybszym i tańszym sposobem zwalczania drobnej i średniej przestępczości, umożliwiając tym samym koncentrację sił i środków do zwalczania przestępstw najpoważniejszych, szczególnie niebezpiecznych dla porządku społecznego i bezpieczeństwa państwa.

Skazanie bez rozprawy ma służyć podtrzymaniu sprawności i skuteczności postępowania karnego, zachowując przy tym gwarancje procesowe oskarżonego i pokrzywdzonego w drodze kompromisu w postaci odstąpienia od rozbudowania postępowania dowodowego. Skazanie bez rozprawy zapada w wyniku porozumienia sprawcy przestępstwa z oskarżycielem publicznym.

Jako adwokat Białystok, reprezentując klientów w sprawach karnych, wielokrotnie korzystałem z tego trybu – szczególnie gdy możliwe było uzyskanie korzystniejszych warunków kary niż w tradycyjnym postępowaniu sądowym.

Jakie są korzyści ze skazania bez rozprawy?

Z perspektywy oskarżonego i jego obrońcy – np. adwokata Tomasza Chodkiewicza, prowadzącego sprawy karne w Białymstoku – tryb ten ma wiele zalet:

• Możliwość uniknięcia stresującego i kosztownego procesu sądowego.
• Skrócenie czasu postępowania – szybki wyrok.
• Ustalony z góry wymiar kary, często łagodniejszy niż możliwy w przypadku wyroku po rozprawie.
• Szybszy bieg terminu zatarcia skazania – co jest istotne m.in. dla celów zawodowych czy rodzinnych.

Podkreślenia wymaga fakt, iż w trybie art. 335 k.p.k. warunki skazania, które udaje się osiągnąć są dla sprawcy akceptowalne i pozwalają na uniknięcie nieakceptowalnego wymiaru kary, który hipotetycznie może zostać narzucone wyrokiem w normalnym trybie.

Jakie są negatywne strony skazania bez przeprowadzenia rozprawy (335 k.p.k.)? 

Istotnym jest natomiast, że w przypadku zakończenia postępowania ze skazaniem bez rozprawy – nie będzie możliwe zaskarżenie wyroku w oparciu o powołanie się na błąd w ustaleniach faktycznych, które posłużyły do wydania wyroku oraz w zakresie /wysokości orzeczonej kary. Nie sposób uznać tego za wadę skazania bez przeprowadzenia rozprawy, jednak należy o tym pamiętać decydując się na takie rozwiązanie sprawy.

Takie skonstruowanie instytucji skazania bez przeprowadzenia rozprawy związane jest z samą ideą, tego że wniosek z art. 335 k.p.k. jest uproszczoną formą aktu oskarżenia. Formułowany jest w przypadku w którym oskarżony przyznaje się do popełnienia czynu i wyraża zgodę na proponowany wymiar kary. W tej sytuacji pozbawionym sensu jest badanie prawidłowości tych ustaleń.

Jak wygląda procedura skazania bez rozprawy (335 k.p.k.)?

Istnieją dwa podstawowe tryby:

1. Art. 335 § 1 k.p.k. – Prokurator, zamiast aktu oskarżenia, składa wniosek o skazanie do sądu wraz z uzgodnioną karą. Sąd nie prowadzi rozprawy.
2. Art. 335 § 2 k.p.k. – Wniosek o skazanie dołączany jest do aktu oskarżenia. Sprawa kończy się bez rozprawy, ale po wniesieniu aktu oskarżenia.

Wniosek w tym trybie może zostać dołączony do aktu oskarżenia kiedy oskarżony nie przyzna się do winy albo nie zostaną spełnione wszystkie  warunki umożliwiające zastosowanie tryb z § 1.

Skazanie bez przeprowadzania rozprawy jest sposobem na szybkie zakończenie postępowania karnego, z pełną wiedzą o tym, jaki będzie zakres konsekwencji z popełnienia czynu zabronionego.

W obu przypadkach kluczowe jest porozumienie z prokuratorem. Jako adwokat od spraw karnych w Białymstoku, wspieram klientów w tych negocjacjach, dbając o ich prawa i interesy.

Kiedy można skorzystać z art. 335 k.p.k.?

Z trybu skazania bez rozprawy można skorzystać, gdy:

• zarzucany czyn stanowi występek, a nie zbrodnię,
• oskarżony przyznaje się do winy i akceptuje zaproponowaną karę,
• okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości,
• cele postępowania mogą zostać osiągnięte bez rozprawy.

Warto podkreślić, że skazanie bez rozprawy nie jest możliwe bez zgody sądu. Nawet jeśli uzgodnisz z prokuratorem warunki kary, sąd może je zmienić lub odrzucić.

Czy są jakieś ograniczenia?

Tak – decydując się na ten tryb:

• Nie można odwołać się od wyroku z powodu błędów w ustaleniach faktycznych czy wysokości kary.
• Pokrzywdzony ma prawo sprzeciwić się skazaniu bez rozprawy, szczególnie jeśli nie doszło do naprawienia szkody czy zadośćuczynienia.

Dlatego tak ważna jest współpraca z doświadczonym adwokatem, który oceni ryzyko i pokieruje sprawą odpowiednio.

Skazanie bez rozprawy a dobrowolne poddanie się karze (387 k.p.k.)

Choć obie instytucje mają na celu ugodowe zakończenie sprawy, różnią się one od siebie.

Obie procedury mogą być skutecznym sposobem na ograniczenie konsekwencji prawnych – pod warunkiem właściwej analizy i strategii procesowej.

Instytucja skazania bez przeprowadzania rozprawy jest trybem bardzo podobnym i często mylonym z dobrowolnym poddaniem się karze, regulowanym przez inny przepis postępowania karnego (387 k.p.k.). 

Istnieją pewne różnice w trybie skierowania sprawy do zakończenia jej w obu trybach ugodowego zakończenia sprawy nazywanych trybami konsensualnymi. Skierowanie przez prokuratora wniosku o skazanie bez rozprawy ustala się na etapie postępowania przygotowawczego, wniosek o dobrowolne poddanie się karze oskarżony składa na rozprawie.

Skazanie bez rozprawy jest jedynie wtedy, gdy sprawcy zarzucany jest występek, podczas gdy dobrowolne poddanie się karze jest możliwe także w przypadku niektórych ze zbrodni.

Oba tryby konsensualne mają jeszcze jedną zaletę, istotną dla niektórych osób podejrzanych lub postawionych w stan oskarżenia. Szybkie zakończenie sprawy skazaniem, np. w trybie skazania bez przeprowadzania rozprawy – skutkuje szybszym biegiem terminu zatarcia skazania, co może być niezwykle istotne w określonych wypadkach.

Czy można skorzystać z trybu art. 335 k.p.k. tj. skazania bez przeprowadzenia rozprawy w każdym przypadku?

Nie w każdym przypadku oskarżony będzie mógł skorzystać ze skazania bez przeprowadzenia rozprawy. W każdym przypadku konieczne będzie, żeby:

• czyn zarzucany oskarżonemu był występkiem, a nie zbrodnią;
• okoliczności popełnienia przestępstwa i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości;
• postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania karnego zostaną osiągnięte, oraz, że uwzględnione zostaną prawnie chronione interesy pokrzywdzonego,

Czy uzgodnienie warunków z prokuratorem jest ostatecznym kształtem porozumienia w wyniku którego zapadnie wyrok skazujący bez przeprowadzenia rozprawy?

Wyrok wydawany jest na posiedzeniu. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim przez prokuratora wskazanej przez siebie zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego. Najczęściej dochodzi do tego w przypadku w którym sąd uważa, że powinien zostać orzeczony dodatkowy środek karny lub w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu, które czasami pomijane są w uzgodnieniach z oskarżycielem publicznym.