Europejski Nakaz Aresztowania – co warto wiedzieć?

Europejski Nakaz Aresztowania (ENA) to narzędzie umożliwiające przekazanie osoby ściganej pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Jego celem jest uproszczenie procedur ekstradycyjnych w ramach UE. Europejski Nakaz Aresztowania wydawany jest przez właściwy organ sądowy jednego z państw członkowskich UE i kierowany do innego państwa członkowskiego w celu aresztowania i przekazania osoby podejrzanej lub skazanej.

Podstawa prawna Europejskiego Nakazu Aresztowania

Na poziomie europejskim ENA został uregulowany Decyzją Ramową 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. W Polsce natomiast kwestie te regulują rozdziały 65a i 65b Kodeksu postępowania karnego. Pierwszy z tych rozdziałów dotyczy wystąpienia przez polski organ sądowy do państwa członkowskiego UE o przekazanie osoby ściganej (wystąpienie z ENA), natomiast drugi odnosi się do postępowania w przypadku wystąpienia przez inne państwo członkowskie UE do Polski o przekazanie osoby ściganej (wykonanie ENA).

Kiedy sąd w Polsce może wydać Europejski Nakaz Aresztowania?

Polski sąd okręgowy właściwy miejscowo może wystąpić z ENA, jeśli:

• istnieje podejrzenie, że osoba ścigana za przestępstwo podlegające jurysdykcji sądów polskich przebywa na terytorium innego państwa członkowskiego UE,
• wydanie ENA leży w interesie wymiaru sprawiedliwości,
• przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności co najmniej 1 roku (w przypadku ścigania) lub kara do wykonania wynosi minimum 4 miesiące.

Sąd wyznacza w zakresie ENA posiedzenia, o którym zawiadamia strony (nieobecność osoby wobec której ma być zastosowany ENA nie stanowi przeszkody do jego wydania). Strony oraz obrońcy w przypadku powzięcia informacji o terminie posiedzenia wydania bądź odmowy wydania ENA, mogą w nim uczestniczyć. Wynikiem tego posiedzenia jest postanowienie o wystąpieniu bądź odmowie wystąpienia z ENA, na które to postanowienie nie przysługuje zażalenie.

Wystąpienie z ENA wymaga udziału prokuratora, jeśli sprawa znajduje się na etapie postępowania przygotowawczego. Adwokat Białystok Tomasz Chodkiewicz oferuje pomoc w przygotowaniu wniosków oraz reprezentację na każdym etapie sprawy.

Co się dzieje po wydaniu ENA?

Jeżeli miejsce pobytu osoby ściganej jest nieznane, sprawę przekazuje się do Policji współpracującej z Interpolem wraz z wnioskiem o wszczęcie poszukiwań międzynarodowych. Gdy miejsce zostaje ustalone, ENA jest przesyłany do organów sądowych państwa wykonującego. Rekomenduje się skorzystanie z pomocy adwokata z doświadczeniem w sprawach karnych międzynarodowych – np. adwokat Tomasz Chodkiewicz – adwokat sprawy karne Białystok.

Jak ustalić, czy wobec mnie wydano ENA?

Nie istnieje centralna baza umożliwiająca samodzielne sprawdzenie, czy jesteś poszukiwany. Możesz:

• zlecić adwokatowi Białystok wykonanie fotokopii akt w znanej sprawie,
• zlecić wystąpienie do Krajowego Rejestru Karnego, aby ustalić, czy wydano list gończy, który poprzedza ENA.

Czy można uchylić Europejski Nakaz Aresztowania?

Tak – możliwe jest uchylenie ENA, np. gdy:

• osoba została przekazana do Polski,
• przestają istnieć podstawy do jego wydania (lub którakolwiek z podstaw odpadnie),

Adwokat Tomasz Chodkiewicz, prowadzący kancelarię adwokacką w Białymstoku, świadczy pomoc w przygotowaniu wniosków o uchylenie ENA oraz doradztwo w postępowaniach międzynarodowych.

Wykonanie Europejskiego Nakazu Aresztowania przez Polskę

W przypadku otrzymania ENA przez Polskę:

• osoba jest przesłuchiwana przez prokuratora,
• sprawa trafia do sądu okręgowego,
• możliwe jest zastosowanie tymczasowego aresztu (maks. 100 dni),
• sąd decyduje o przekazaniu osoby do innego państwa członkowskiego UE.

Adwokat sprawy karne Białystok Tomasz Chodkiewicz gwarantuje reprezentację przed sądem i pomoc w zażaleniach na decyzję o przekazaniu.

Czy Polska może odmówić wykonania ENA?

Tak, np. w sytuacjach:

• objęcia przestępstwa darowaniem lub amnestią,
• w stosunku do osoby ściganej zapadło w innym państwie prawomocne orzeczenie co do tych samych czynów oraz w wypadku skazania za te same czyny, osoba ścigana odbywa karę lub ją odbyła, albo kara nie może być wykonana według państwa w którym zapadł wyrok skazujący,
• w stosunku do osoby ściganej zapadło prawomocne orzeczenie o przekazaniu do innego państwa członkowskiego UE,
• osoba które dotyczy ENA z powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące podstawą wydania ENA,
• naruszałoby to wolności i prawa człowieka i obywatela,
• ENA został wydany w związku z przestępstwem popełnionym bez użycia przemocy z przyczyn politycznych,

Co istotne, jeśli Europejski Nakaz Aresztowania został wydany wobec osoby ściganej, która jest obywatelem polskim, wykonanie ENA może nastąpić pod warunkiem, że czyn, którego ENA dotyczy, nie został popełniony na terytorium Polski ani na polskim statku wodnym lub powietrznym oraz stanowił przestępstwo według prawa polskiego lub stanowiłby przestępstwo według prawa polskiego w razie popełnienia na terytorium Polski, zarówno w czasie jego popełnienia, jak i w chwili wpłynięcia ENA.

Europejski Nakaz Aresztowania nie będzie także podlegał wykonaniu, jeśli został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka polegającego na pozbawieniu wolności wobec osoby ściganej, będącej obywatelem polskim albo korzystającej w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, jeżeli nie wyrazi ona zgody na przekazanie. W takiej jednak sytuacji sąd orzeka o wykonaniu kary albo środka, orzeczonych przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego

Adwokat Białystok Tomasz Chodkiewicz analizuje możliwość zablokowania wykonania ENA oraz reprezentuje osoby ścigane w Polsce i za granicą.

Wykonanie Europejskiego Nakazu Aresztowania przez Polskę

W przypadku otrzymania ENA przez Polskę:

• osoba jest przesłuchiwana przez prokuratora,
• sprawa trafia do sądu okręgowego,
• możliwe jest zastosowanie tymczasowego aresztu (maks. 100 dni),
• sąd decyduje o przekazaniu osoby do innego państwa członkowskiego UE.

Adwokat sprawy karne Białystok Tomasz Chodkiewicz gwarantuje reprezentację przed sądem i pomoc w zażaleniach na decyzję o przekazaniu.

Czy Polska może odmówić wykonania ENA?

Tak, np. w sytuacjach:

• objęcia przestępstwa darowaniem lub amnestią,
• w stosunku do osoby ściganej zapadło w innym państwie prawomocne orzeczenie co do tych samych czynów oraz w wypadku skazania za te same czyny, osoba ścigana odbywa karę lub ją odbyła, albo kara nie może być wykonana według państwa w którym zapadł wyrok skazujący,
• w stosunku do osoby ściganej zapadło prawomocne orzeczenie o przekazaniu do innego państwa członkowskiego UE,
• osoba które dotyczy ENA z powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące podstawą wydania ENA,
• naruszałoby to wolności i prawa człowieka i obywatela,
• ENA został wydany w związku z przestępstwem popełnionym bez użycia przemocy z przyczyn politycznych,

Co istotne, jeśli Europejski Nakaz Aresztowania został wydany wobec osoby ściganej, która jest obywatelem polskim, wykonanie ENA może nastąpić pod warunkiem, że czyn, którego ENA dotyczy, nie został popełniony na terytorium Polski ani na polskim statku wodnym lub powietrznym oraz stanowił przestępstwo według prawa polskiego lub stanowiłby przestępstwo według prawa polskiego w razie popełnienia na terytorium Polski, zarówno w czasie jego popełnienia, jak i w chwili wpłynięcia ENA.

Europejski Nakaz Aresztowania nie będzie także podlegał wykonaniu, jeśli został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka polegającego na pozbawieniu wolności wobec osoby ściganej, będącej obywatelem polskim albo korzystającej w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, jeżeli nie wyrazi ona zgody na przekazanie. W takiej jednak sytuacji sąd orzeka o wykonaniu kary albo środka, orzeczonych przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego

Adwokat Białystok Tomasz Chodkiewicz analizuje możliwość zablokowania wykonania ENA oraz reprezentuje osoby ścigane w Polsce i za granicą.