Subsydiarny akt oskarżenia – kiedy pokrzywdzony może działać zamiast prokuratora?

W polskim systemie prawnym większość przestępstw ścigana jest z urzędu. Oznacza to, że postępowanie karne prowadzi prokurator, który po zakończeniu dochodzenia lub śledztwa decyduje, czy sprawa trafi do sądu. Co jednak w sytuacji, gdy prokurator odmawia wszczęcia lub umarza postępowanie, mimo że pokrzywdzony jest przekonany o popełnieniu przestępstwa?

Rozwiązaniem jest subsydiarny akt oskarżenia, czyli możliwość samodzielnego wniesienia sprawy do sądu przez pokrzywdzonego – po spełnieniu określonych warunków.

Czym jest subsydiarny akt oskarżenia?

W polskim porządku prawnym ściganie przestępstw odbywa się co do zasady z oskarżenia publicznego. Oznacza to, że uprawnienie do złożenia aktu oskarżenia do Sądu w sprawach dotyczących przestępstw ściganych z urzędu przysługuje co do zasady Prokuratorowi, który formułuje skargę po przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego. Jeśli jednak organ ścigania nie znajduje podstaw do wystąpienia z aktem oskarżenia, to w określonej sytuacji, to Pokrzywdzony przestępstwem, który nie zgadza się z Prokuratorem, może wystąpić bezpośrednio do Sądu z tzw. subsydiarnym aktem oskarżenia.

Instytucja ta zapewnia zatem możliwość kontynuowania przez Pokrzywdzonego przed Sądem postępowania karnego o przestępstwo ścigane z urzędu, a popełnione na jego szkodę niejako w zastępstwie Prokuratora, który nie znajduje podstaw do ścigania

Jeśli szukasz pomocy przy subsydiarnym akcie oskarżenia w Białymstoku, adwokat Tomasz Chodkiewicz oferuje kompleksową pomoc prawną w sprawach karnych.

Kiedy można złożyć subsydiarny akt oskarżenia?

Aby móc wnieść subsydiarny akt oskarżenia, muszą zostać spełnione dwa podstawowe warunki:

Status pokrzywdzonego

Z subsydiarnego aktu oskarżenia może skorzystać tylko osoba, której dobro prawne zostało naruszone lub zagrożone – np. osoba okradziona, pobita, oszukana.

Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

Wyczerpanie „ścieżki odwoławczej”

Oznacza to, że pokrzywdzony musi wcześniej:

Bez spełnienia tych warunków sąd nie przyjmie subsydiarnego aktu oskarżenia.

Jakie wymogi musi spełniać subsydiarny akt oskarżenia?

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego, subsydiarny akt oskarżenia musi być:

  • sporządzony i podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego),
    wniesiony w terminie
  • 30 dni od doręczenia decyzji prokuratora nadrzędnego,
  • opłacony – opłata sądowa wynosi 300 zł. (dowód opłaty stanowi załącznik do subsydiarnego aktu oskarżenia),

Subsydiarny akt oskarżenia powinien zawierać:

  1. imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie, w tym numer telefonu, telefaksuadres poczty elektronicznej lub informację o ich nieposiadaniu przez oskarżonego lub niemożności ich ustalenia, dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego;
  2. dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody;
  3. wskazanie, czy czyn zarzucany oskarżonemu został popełniony w warunkach recydywy
  4. wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada;
  5. wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.
  6. uzasadnienie przytaczające fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera, a w miarę potrzeby wyjaśniające podstawę prawną oskarżenia i omawiające okoliczności, na które powołuje się oskarżony w swej obronie

Ponadto do subsydiarnego aktu oskarżenia należy załączyć:

  1. listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda;
  2. wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel; 
  3. pochodzące od Prokuratora Nadrzędnego zawiadomienie o postanowieniu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia o zakończeniu postępowania przygotowawczego oraz odpis postanowienia Prokuratora Nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia o zakończeniu postępowania przygotowawczego

Brak formalny lub przekroczenie terminu oznacza, że sąd odrzuci pismo, a pokrzywdzony straci możliwość dochodzenia sprawiedliwości.

Jak wygląda postępowanie sądowe po złożeniu subsydiarnego aktu oskarżenia?

Skuteczne złożenie subsydiarnego aktu oskarżenia wywołuje postępowanie karne przed Sądem właściwym do rozpoznania sprawy. Postępowanie takie prowadzone jest na zasadach ogólnych (tj. tak jakby akt oskarżenia został złożony przez Prokuratora). Jedyna różnica jest taka, że obowiązki Prokuratora przejmuje Oskarżyciel Subsydiarny (Pokrzywdzony) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. 

Warto wspomnieć, że do sprawy zainicjowanej subsydiarnym aktem oskarżenia może w każdym czasie wstąpić prokurator (nawet jeśli poprzednio nie widział podstaw do skierowania do Sądu aktu oskarżenia). W takiej sytuacji prokurator staje się oskarżycielem publicznym, zaś oskarżyciel subsydiarny, który złożył subsydiarny akt oskarżenia korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, działając obok prokuratora. Co istotne prokurator nie może w takiej sytuacji cofnąć aktu oskarżenia złożonego przez oskarżyciela subsydiarnego bez jego zgody.

Czy warto korzystać z pomocy adwokata przy subsydiarnym akcie oskarżenia?

Zdecydowanie tak. Złożenie subsydiarnego aktu oskarżenia to jedna z najbardziej sformalizowanych procedur w prawie karnym. Bez udziału profesjonalisty, który zna się na tego typu sprawach, skuteczne dochodzenie sprawiedliwości może być niemożliwe.

Adwokat Tomasz Chodkiewicz z Białegostoku, specjalizujący się w sprawach karnych, oferuje kompleksowe wsparcie w takich postępowaniach.

Reasumując Subsydiarny akt oskarżenia jest niezwykle istotną instytucją, która gwarantuje Pokrzywdzonemu możliwość kontynuowania postępowania przygotowawczego o popełnione na jego szkodę przestępstwo ścigane z urzędu, w sytuacji w której prokurator nie widzi podstaw do skierowania aktu oskarżenia do Sądu. Wbrew pozorom taka sytuacja w praktyce zdarza się często. Z uwagi na wymogi formalne sporządzenie i podpisanie subsydiarnego aktu oskarżenie pozostaje jednak niemożliwe bez skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Nasza kancelaria oferuje pomoc w zakresie:

Potrzebujesz wsparcia? Skontaktuj się z kancelarią Adwokata Tomasza Chodkiewicza

Subsydiarny akt oskarżenia Białystok – nie rezygnuj z dochodzenia praw tylko dlatego, że prokurator odmówił działania. Z pomocą doświadczonego adwokata możesz skutecznie poprowadzić swoją sprawę w sądzie.

📞 602-837-941
📧 adwokat.chodkiewicz@gmail.com
🌐 Kancelaria prawnicza Białystok
📍 ul. Wyszyńskiego 27 lok. 5, 15-888 Białystok

Pozostałe usługi prawne

Nasza kancelaria specjalizuje się także w sprawach z zakresu: