B jak Braki formalne
B jak Braki formalne
Braki formalne to uchybienia dotyczące zewnętrznej postaci pisma procesowego lub czynności prawnej, polegające na niespełnieniu wymogów określonych przepisami prawa co do formy, treści lub załączników niezbędnych do nadania dokumentowi mocy prawnej. Są to niedociągnięcia techniczne, które nie dotyczą meritum sprawy, lecz uniemożliwiają prawidłowe procedowanie lub wywołanie zamierzonych skutków prawnych. Braki formalne podlegają usunięciu w trybie określonym właściwymi przepisami procesowymi.
Rodzaje i przykłady braków formalnych
Do najczęstszych braków formalnych należą: brak podpisu strony lub pełnomocnika, niewskazanie adresu do doręczeń, brak należytego umocowania pełnomocnika, nieuiszczenie opłaty sądowej lub skarbowej, brak wymaganych odpisów pisma dla pozostałych uczestników postępowania, niewłaściwe oznaczenie stron lub organu, brak daty, nieprawidłowe oznaczenie pisma procesowego. W postępowaniu elektronicznym brakiem formalnym może być również brak kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub przekroczenie dopuszczalnego rozmiaru załączników.
Należy odróżnić braki formalne od braków merytorycznych (materialnych), które dotyczą treści żądania, podstawy faktycznej czy prawnej. Braki merytoryczne nie podlegają usunięciu w trybie wezwania o uzupełnienie braków formalnych, lecz mogą stanowić podstawę do oddalenia powództwa czy wniosku. Przykładem braku merytorycznego jest brak interesu prawnego czy legitymacji procesowej.
Skutki stwierdzenia braków formalnych
Stwierdzenie braków formalnych powoduje niemożność nadania pismu prawidłowego biegu. Organ lub sąd nie może merytorycznie rozpoznać sprawy ani podjąć czynności procesowych do czasu usunięcia braków. Pismo dotknięte brakami formalnymi nie wywołuje skutków prawnych, które ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu lub organu, z wyjątkiem zachowania terminu, jeśli braki zostaną następnie uzupełnione.
Przewodniczący sądu, sędzia lub referendarz sądowy, a w postępowaniu administracyjnym – organ administracji, wzywa wnoszącego pismo do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni. Wezwanie powinno dokładnie wskazywać stwierdzone braki oraz pouczenie o skutkach ich nieusunięcia. W postępowaniu cywilnym dla osób nie zastępowanych przez adwokata lub radcę prawnego wezwanie powinno wskazywać również sposób usunięcia braków.
Konsekwencje nieusunięcia braków
Nieusunięcie braków formalnych w wyznaczonym terminie skutkuje zwrotem pisma bez rozpoznania lub pozostawieniem go bez biegu. W postępowaniu cywilnym przewodniczący zarządza zwrot pozwu, a inne pisma pozostawia w aktach bez dalszego biegu. W postępowaniu administracyjnym podanie pozostawia się bez rozpoznania. Konsekwencją jest brak wszczęcia postępowania lub niemożność kontynuowania czynności procesowych.