Ustalenie ojcostwa

Ustalenie ojcostwa to proces prawny, którego celem jest potwierdzenie, że konkretna osoba jest ojcem dziecka. Jest to ważne z punktu widzenia prawnego, ponieważ ojcostwo wiąże się z obowiązkiem alimentacyjnym, prawem do kontaktów z dzieckiem, a także prawem do dziedziczenia.

Kiedy konieczne jest ustalenie ojcostwa?

• • gdy dziecko urodziło się poza małżeństwem,
  • gdy istnieje wątpliwość co do tożsamości ojca dziecka,
  • w przypadku, gdy ojcostwo nie zostało uznane dobrowolnie.

Sprawy ustalenia ojcostwa prowadzi sąd rodzinny w Białymstoku na podstawie wniosku matki, dziecka, prokuratora lub samego mężczyzny, który twierdzi, że jest ojcem.

Czym jest zaprzeczenie ojcostwa?

Zaprzeczenie ojcostwa ma na celu obalenie domniemania pochodzenia dziecka od męża matki (dziecko ze związku małżeńskiego). Należy wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Sprawa kierowana jest do Sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego. W tymże postępowaniu kluczowym i przede wszystkim obiektywnym dowodem są tak zwane badania DNA.

Z pozwem o zaprzeczenie ojcostwa może wystąpić :

1. Ojciec – powództwo może być wytoczone w ciągu roku, od kiedy mąż matki dowiedział się, że dziecko nie jest jego, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. W takim przypadku powództwo wytaczane jest przeciwko dziecko i matce, a jeśli matka nie żyje – przeciwko dziecku,
2. Matka – powództwo także powinno zostać wytoczone w ciągu roku od dnia, kiedy dowiedziała się ona, że jej mąż nie jest ojcem dziecka, jednak nie później niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Matka pozywa ojca i dziecko, a jeżeli ojciec nie żyje – dziecko,
3. Dziecko – powództwo może zostać wytoczone po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, w ciągu roku od dnia kiedy dowiedziało się, że nie pochodzi od męża swojej matki. Termin do wniesienia powództwa w tym przypadku nie może rozpocząć biegu, przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności. Powództwo wytaczane jest przeciwko ojcu i matce – jeśli matka nie żyje, tylko przeciwko ojcu. W przypadku gdy mąż matki nie żyje powództwo wnosi się przeciwko kuratorowi wyznaczonemu przez sąd.

Wiedzieć należy, iż zaprzeczenie ojcostwa możliwe jest także po śmierci dziecka, chyba że zmarło ono po wszczęciu postępowania. W przypadku śmierci dziecka, które wytoczyło powództwo w jego imieniu mogą działać jego zstępni.

Procedura medycznie wspomaganej prokreacji.

W przypadku, gdy dziecko narodziło się w wyniku medycznie wspomaganej prokreacji występują pewne różnice. W takim przypadku nie stosuje się domniemania, iż ojcem dziecka jest drugi mąż matki, jeśli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa. Warunkiem jest, aby na procedurę medyczną pierwszy mąż matki wyraził zgodę.

Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą mąż matki wyraził zgodę.

W przypadku narodzenia dziecka w wyniku procedury medycznie wspomaganej prokreacji, jeżeli mężczyzna oświadczył przed kierownikiem u.s.c., że będzie ojcem dziecka, które urodzi się w następstwie takiej procedury, do uznania dziecka dojdzie z dniem urodzenia dziecka. W tym wypadku matka dziecka musi potwierdzić, że ten mężczyzna będzie ojcem – w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez mężczyznę.

Złożenie przez mężczyznę oświadczenia koniecznego do uznania ojcostwa musi nastąpić przed rozpoczęciem procedury medycznie wspomaganej prokreacji. Oświadczenia zarówno matki jak i ojca są ograniczone czasowo – będą wywoływały skutki, jeśli dziecko przyjedzie na świat dzięki procedurze medycznie wspomaganej prokreacji w ciągu 2 lat od dnia złożenia przez mężczyznę oświadczanie przed kierownikiem u.s.c.

Domniemanie pochodzenia dziecka

Domniemywa się, że ojcem dziecka urodzonego w związku małżeńskim jest mąż matki dziecka. Za ojca zostanie uznany także mąż matki, jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania małżeństwa lub orzeczenia separacji. W takim przypadku, jeżeli biologicznym ojcem dziecka jest inny mężczyzna, w celu zaprzeczenia ojcostwu męża matki należy wnieść stosowne powództwo do Sądu.

Gdy dziecko urodzi się w związku pozamałżeńskim za domniemanego ojca uważa się mężczyznę, który współżył z matką dziecka w okresie pomiędzy 300 dniem, a 180 dniem przed urodzeniem dziecka. Odmiennie niż w przypadku domniemania ojcostwa męża matki, w tym wypadku nie powstaje automatycznie stosunek pokrewieństwa, zaś biologiczny ojciec nie jest automatycznie wpisywany do aktu urodzenia dziecka. Domniemanie to ma jednak istotne znaczenie w procesie ustalenia ojcostwa: matka dziecka musi bowiem dowieść jedynie faktu współżycia we wspomnianym okresie, zaś domniemany ojciec musi wykazać, iż ojcem nie jest

W przypadku dziecka ze związku pozamałżeńskiego, biologiczny ojciec może złożyć oświadczenie o uznaniu dziecka przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie to musi zostać potwierdzone przez matkę dziecka jednocześnie z tymże oświadczeniem lub w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia przez biologicznego ojca. Oświadczenie takie może zostać złożone przed narodzeniem dziecka jednak do chwili ukończenia przez dziecko 18 lat.

Jak przebiega postępowanie o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa?

1. Wniosek do sądu – inicjowanie sprawy przez uprawnioną osobę (matkę, ojca, dziecko lub prokuratora).
2. Badanie dowodów – sąd zleca badania genetyczne (testy DNA), przesłuchuje strony oraz świadków.
3. Wyrok sądu – ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa na podstawie zebranego materiału dowodowego.
4. Skutki prawne – wynikające z ustalenia lub zaprzeczenia ojcostwa, np. obowiązek alimentacyjny, prawo do kontaktów, dziedziczenie.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata?

Postępowania o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa często są skomplikowane i wymagają znajomości przepisów oraz praktyki sądowej. W ramach współpracy możesz liczyć na:

• • pomoc w przygotowaniu i złożeniu wniosku do sądu,
  • doradztwo w kwestiach prawnych i dowodowych,
  • reprezentację przed sądem,
  • wsparcie w zakresie praw i obowiązków wynikających z ojcostwa.