H jak Habeas corpus
H jak Habeas corpus
Choć wyrażenie habeas corpus brzmi łacińsko i odlegle, jego sens jest zaskakująco aktualny: „masz ciało”, czyli „okaż osobę”. To zasada, która chroni wolność jednostki przed bezprawnym zatrzymaniem. W nowoczesnym prawie oznacza ona tyle: jeśli ktoś został pozbawiony wolności, ma prawo szybko stanąć przed sądem, który oceni, czy zatrzymanie jest legalne.
To filar ochrony praw człowieka – zarówno w Polsce, jak i w systemach prawnych większości państw demokratycznych. Bez względu na to, jak poważne są zarzuty, każda osoba zatrzymana musi zostać niezwłocznie poinformowana o powodach zatrzymania i mieć możliwość skutecznej obrony.
Jak działa habeas corpus w Polsce?
W polskim systemie prawnym odpowiednikiem habeas corpus są przepisy Kodeksu postępowania karnego i Konstytucji RP, które stanowią, że:
– osoba zatrzymana musi być przedstawiona sądowi w ciągu 48 godzin,
– sąd ma 24 godziny na decyzję o zastosowaniu aresztu,
– jeśli ten termin minie, zatrzymany powinien zostać niezwłocznie zwolniony.
Jeśli te reguły nie są przestrzegane, adwokat może złożyć zażalenie na zatrzymanie i żądać natychmiastowego uwolnienia osoby pozbawionej wolności.
Kiedy dochodzi do naruszenia?
Zdarza się, że zatrzymanie przeciąga się bez uzasadnienia, a osoba zatrzymana jest pozbawiona kontaktu z obrońcą. Może się też zdarzyć, że zatrzymanie opiera się wyłącznie na przypuszczeniach, bez twardych dowodów. W takich przypadkach natychmiastowa reakcja adwokata jest kluczowa – by skorzystać z procedur gwarantujących wolność jednostki.
Czy tylko oskarżeni mają to prawo?
Nie – zasady te dotyczą każdej osoby zatrzymanej, również świadka, podejrzanego, czy osoby zatrzymanej prewencyjnie. Nawet jeśli zatrzymanie nastąpiło na ulicy czy w domu, nadal obowiązuje prawo do kontroli sądowej.
W naszej kancelarii reprezentujemy osoby zatrzymane już od pierwszych godzin po ujęciu przez policję – dbamy o ich prawa, reprezentujemy przed sądem i wnosimy o natychmiastowe zwolnienie, jeśli zatrzymanie było bezprawne.
Zastanawiasz się, co jeszcze przysługuje osobie zatrzymanej? Zajrzyj do Z jak Zakaz opuszczania kraju i L jak List żelazny – to ważne pojęcia w sprawach o ograniczenie wolności.
Chcesz lepiej zrozumieć prawa podejrzanego? Sprawdź również C jak Czyn karalny oraz A jak Adwokat z urzędu.